وبايى در زمان افلاطون پيدا شد و مردم را مذبحى « 1 » بود به شكل مكعب . وحى آمد به يكى از انبياى بنى اسراييل كه تضعيف آن مذبح كنند تا و با مرتفع شود . ايشان در پهلوى آن مذبح مثل آن بساختند و با زياده شد . صورت حال با نبى عليه السّلام گفتند : وحى آمد كه ايشان مثل آن مذبح در پهلوى آن ساخته‌اند و آن تضعيف مكعب نيست . پس استعانت به افلاطون كردند ، گفت : چون شما را نفرت از هندسه بود ، حق تعالى شما را به اين صورت تنبيه فرمود . هرگاه كه استخراج خطين بر نسبت واحده توانيد كرد ، مقصود حاصل شود . تحقيق كلام در اين مقام ، آن‌كه خط « ا ب » را طول فرض كنيم و خط « ا ح » را ضعف آن‌كه ضلع هشتم مكعب « ا ب » است بر وجهى كه زاويهء « ب ا ج » قائمه باشد و اتمام سطح « ا ب ر ( د ) ج » كنيم و وصل قطر « ا ر ( د ) » و تنصيف او بر نقطهء « ط » و اخراج خطين « ر ( د ) ح ر ( د ) ب » به استقامت كنيم و مسطره را بر نقطهء « آ » گذاشته و او را تحريك كنيم بر خطين مخرجين تا خط « ر ط ه ط » مساوى شوند . اكنون « ا ب ب ه ر ح ح ا » را كه اربعهء متواليه‌اند ، بر نسبت واحده ، يعنى نسبت « ا ب » به « ب ه » چون نسبت « ب ه » به « ر ح » است و چون نسبت « ر ح » به « ح ا » براى آن‌كه اگر قطر « ب ح » كه به ضرورت بر نقطهء « ط » گذرد ، وصل كنيم و از نقطهء « ط » عمود « ط ح » بر خط « ح د » اخراج كنيم ، البته تنصيف « ح ى » نمايد و سطح « ر ( د ) ر د ر ر ح » با مربع « ح ح » مثل مربع « ح ر » است ، به شكل ششم از مقالهء دوم كتاب اقليدس و مربع « ح ط » را مشترك سازيم ، پس سطح « ى د ر د ر ر ح » با مربعين « ح ح ح ط » ، اعنى : مربع « ح ط » به شكل عروس ، مثل مربعين « ح ر ح ط » است ؛ يعنى ، مربع « ر ط » است اعنى « ط ه » و به مثل اين بيان كنيم كه سطح « ى ( د ه ) » و « ر ه ب » با مربع « ط ب » ، يعنى با مربع « ج ط » مثل مربع « ط ه » است ؛ يعنى « ر ط » ، پس سطح « ى ( د ) ر د ر ح » مثل سطح « ى ( د ) ه د ر ب ه » است . پس نسبت « ى د ر » به « ر د ه » يعنى : نسبت « ا ب » به « ب ه » به شكل چهارم از مقالهء ششم و شانزدهم از پنجم ، مثل نسبت « ه ب » به « ر ح » است ، به شكل شانزدهم از مقالهء ششم و مثل نسبت « ر ح » به « ح ا » به چهارم از ششم و شانزدهم از پنجم مذكور و بيان آن به وجهى ديگر در ذيل تحرير اقليدس كه خواجه نصير الدّين طوسى براى اقامت برهان بر شكل يازدهم از مقالهء دوازدهم نوشته ، مسطور است . پس نسبت مكعب « ا ب » الى « ر ح » چون نسبت « ا ب » به « ه ب » است مثلثة بالتكرير ، به صدر مقالهء پنجم . يعنى نسبت مكعب معمول بر « ا ب » به مكعب معمول بر « ه ب » به شكل سى و ششم از

--> ( 1 ) . مذبح : جايى كه بنى اسراييل در آن عبادت مىكردند .